Interview

Griet Op de Beeck: 'Pessimisme is een luxe die we ons simpelweg niet kunnen permitteren.'

Griet Op de Beeck: 'Pessimisme is een luxe die we ons simpelweg niet kunnen permitteren.'
Reputatie 3
Badge
  • Redacteur
  • 1 reactie
Griet Op de Beeck is een van de best gelezen schrijvers van Nederland. In het najaar van 2017 verscheen het eerste deel van een trilogie: Het beste wat we hebben (zie ook hier (NL) en hier (BE). En voor de Boekenweek (zie NL en BE) schreef ze het geschenk: Gezien de feiten. Lees het interview met Griet over het Boekenweekgeschenk, de aandacht rondom haar laatste boek en goede dingen durven zien in donkere tijden.

Hoe was het om het Boekenweekgeschenk te schrijven?
Dat is vanzelfsprekend een onwaarschijnlijk grote eer. In de voetsporen mogen treden van reuzen als Hugo Claus, Gerard Reve, WF Hermans, Connie Palmen en recenter Tommy Wieringa, Dimitri Verhulst en Herman Koch maakt me tegelijk nederig en blij. Als je zoals ik later debuteert, telt een erkenning als deze, zes jaar na je debuut bovendien al, echt dubbel. Toen de delegatie van het CPNB me formeel de vraag stelde, kon ik amper geloven dat het geen grap was.

Hoe was het om een boek van dit formaat te schrijven?
Het was een boeiende oefening. Herman Koch had me gewaarschuwd: je moet meer denken in termen van een lang verhaal dan van een roman, en dat was erg nuttig. Het gevaar bestaat dat je te veel wil vertellen op te weinig bladzijden. Ik heb geprobeerd om met dat beperkte aantal woorden toch iets te schrijven dat wel degelijk het gevoel creëert dat je als lezer iets hebt meegemaakt wanneer je het boek dichtslaat, en dat je zonder veel details toch in staat stelt om heel dicht bij de personages te komen. Nu, dat was het streven. Het is aan de lezers om te beoordelen of me dat is gelukt.

Wat is jouw associatie met het thema Natuur van dit jaar?
Ik maak me ernstig zorgen over onze planeet. Het blijft me verbazen dat zo’n beetje iedereen het erover eens is dat er hoogdringend maatregelen moeten worden genomen, terwijl er in de feiten zo weinig gebeurt. Tenminste, veel te weinig om de afgesproken doelstellingen van het klimaatakkoord in Parijs te halen. En dat terwijl er zoveel mogelijkheden zijn, zoveel boeiende nieuwe technologieën om die catastrofe alsnog minstens ten dele af te wenden. Het is een kwestie van politieke wil. We mogen niet onderschatten hoe belangrijk het is dat wij, burgers, het signaal geven dat we het belangrijk vinden dat er wordt gehandeld. De Berlijnse muur is ook gevallen omdat individuen zich hebben verenigd.

Het Boekenweekgeschenk is ook in het Fries vertaald. Heb je de vertaling ook gehoord? Zo ja, wat vond je ervan?
Prachtig dat er een Friese vertaling is. Een hele eer ook weer. Luisteren naar je eigen zinnen in het Fries is zoiets als luisteren naar die zinnen in het Tsjechisch, ik begrijp er weinig meer van. En zo wordt het een liedje. Aangezien alle schrijvers en acteurs eigenlijk in het diepst van hun hart het liefst van al muzikant zouden zijn, gaat er zo weer een extra droom in vervulling. (lacht)

Ik wilde een optimistische roman schrijven over donkere thema’s, omdat ik geweldig geloof in de maakbaarheid van de mens.



Welke van jouw eigen boeken is je persoonlijke favoriet?
Het beste wat we hebben. Het nieuwste boek is altijd het favoriete, dat kan bijna niet anders. Het staat het dichtst bij wie je hier en nu bent, het beantwoordt het meest aan hoe je een verhaal wil vormgeven en wat je op dit moment te melden hebt. Ik wilde een optimistische roman schrijven over donkere thema’s, omdat ik geweldig geloof in de maakbaarheid van de mens, zelfs in weerwil van verledens die niet waren wat ze hadden moeten zijn en de heftigheid van het leven in de wereld van vandaag. Pessimisme is een luxe die we ons simpelweg niet kunnen permitteren, vind ik. Een favoriet personage in dat boek heb ik niet. Ik hou van hen allemaal. Omdat het mensen zijn.

Wat voor genre en welke auteur lees je zelf graag?
Fictie wint het toch bijna altijd van non-fictie, al vind ik dat soms ook wel jammer van mezelf. Al die kennis die zo onverworven blijft. Maar de kracht van verbeelding is, mits goed gedaan, onweerstaanbaar. Ik hou van heel uiteenlopende schrijvers, te veel om op te noemen. Om toch sympathiek op de vraag te antwoorden roep ik zo’n beetje de eerste namen die in me opkomen. Jonathan Franzen, JM Coetzee, Philippe Claudel, Richard Yates, Julie Otsuka, Erling Jepsen, James Salter, Juli Zeh, of dichter bij huis: Hugo Claus, Gerard Reve, Louis Couperus, Dimitri Verhulst, Tom Lanoye, Tommy Wieringa, Philip Huff, Maartje Wortel, Connie Palmen en Herman Koch natuurlijk.



Hoe heb je de aandacht en soms ook kritiek ervaren omtrent je laatste boek Het beste wat we hebben?
Deze trilogie moest geschreven worden, het was tijd. Drie romans die over een veelheid aan thema’s gaan, maar die als verbindend element misbruik hebben, zouden onontkoombaar de vraag uitlokken over mijn eigen fascinatie voor die thematiek, zoveel was me vooraf al duidelijk. Omdat een schrijver de kans om iets te kunnen betekenen voor anderen moet grijpen – pràten over maatschappelijk engagement is makkelijk, daadwerkelijk iets doen een ander paar mouwen – en omdat het voor mijzelf nefast zou zijn geweest om te liegen en zo de rest van mijn leven de schaamte en het geheim mee te moeten dragen, heb ik getuigd over het misbruik dat ik zelf heb meegemaakt. En dan gebeurt er iets heel vreemds: dan kleurt dat verhaal de kijk op het boek. Van sommige toch. Ik kan alleen maar hopen dat mensen de roman lezen om wat die is, een verhaal over een man die probeert meer te doen dan te overleven, een verhaal waarin zoveel aspecten aan bod komen van het bestaan zoals we dat allemaal kennen. En dat ze nadien beslissen wat ze ervan vinden.

Lucas, de hoofdpersoon uit Het beste wat we hebben, zegt op een gegeven moment: 'er is zoveel dat niet wordt gezien.' Wat zegt dit over het personage?
Lucas probeert op zijn manier, na jaren meedrijven op allerlei stromen, eindelijk eens stil te staan, na te denken over wat hij doet en of dat goed en juist en zinvol is of niet, zich vragen te stellen over zijn relatie en wat liefde is en vermag, contact te maken met een jongen die wat verloren loopt in zichzelf, om te gaan met familie, met al zijn kwetsbaarheden en geheimen en hunker naar soorten samen. En ja, er gebeurt vaak veel achter de façades van huizen en gezichten, dat is zo. Dat wordt in deze roman ook weer voelbaar.

Een van mijn favoriete zinnen is: 'niks was vanzelfsprekend, elk goed moment een cadeau.' Dit zegt Lucas over Suzanne terwijl ze pannenkoeken aan het eten zijn. Heeft dit alleen betrekking op Suzanne of is het ook een levensfilosofie van jezelf?
Een levensfilosofie zou ik het nu niet willen noemen, daarvoor is het wat te weinig ambitieus misschien. (lacht) Ik geloof wel dat mensen die van ver komen, die de donkerte kennen die een leven ook kan tekenen, een talent ontwikkelen om dubbel blij te zijn met het goeie dat hen te beurt valt. Misschien ook omdat de goeie dingen durven zien en ze jezelf gunnen vaak het resultaat is van dapper geleverde gevechten.

Ik wilde schrijven over de complexiteit van incest, over wat het veroorzaakt en welke consequenties het heeft of kan hebben.



Waarom heb je gekozen voor een trilogie waarvan Het beste wat we hebben het eerste boek is?
Misbruik is in fictie naar mijn gevoel te vaak het konijn dat uit de hoge hoed wordt getoverd en dat dan dit of gene vreemde gedrag van personage x of y moet verklaren. Ik wilde het er eens echt over hebben. Omdat zoveel mensen zoveel niet weten. Ik wilde schrijven over de complexiteit van incest, over wat het veroorzaakt en welke consequenties het heeft of kan hebben. Om dat allemaal in één roman te vatten, vanuit de verschillende perspectieven van wie bij zoiets betrokken is, dat was simpelweg niet doenbaar. Dus moesten het drie boeken worden.

Wat vind je van de verfilming van Vele hemels boven de zevende?
Ik ben vooral blij dat regisseur Jan Matthys en zijn ploeg er hun film van hebben gemaakt. De roman is mijn verhaal, die legt de klemtonen die ik wil leggen, die schetst de nuances die ik belangrijk vind, die is een toonbeeld van mijn smaak, enzovoort. Het zou jammer zijn als een film daar een dun doorslagje van zou zijn. Het heerlijke aan verfilmingen van je boeken – de rechten van alle boeken zijn verkocht inmiddels – is dat je blijkbaar in staat bent geweest om iets te schrijven wat andere artiesten inspireert. Dat is een groot geschenk. Kijken hoe zij dat naar zich toetrekken is een wonderlijke ervaring. Net zoals het voor iemand die zoveel houdt van acteurs als ik, heerlijk is om zoveel getalenteerde spelers met jouw materiaal aan de slag te zien gaan.

0 reacties

Geen reactie

Reageer